Bỏ qua menu
Khóa sắp khai giảng: Khóa thiền Vipassanā dài ngày · 25 / 11 – 19 / 12 / 2026
VI
THIỀN VIỆNPhước Sơn

Pháp học

Từ điển Phật học

Tra cứu thuật ngữ Pāli và Pháp số. Gõ có dấu hoặc không dấu – “dao”, “nibbana”, “metta” đều tìm được.

  1. antaraṭṭhaka Từ điển Pāli – Việt dt. tám ngày lạnh nhất của mùa đông, khi tuyết rơi (ở Ấn Độ).

    Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này

  2. antaravāsaka Từ điển Pāli – Việt dt. 'y nội', tấm y dưới, tấm y trong, tấm khố. - [V] Gồm có tam y (ticivara) sau: 1. Antaravāsaka: y nội, 2. Uttarasaṅga: y vai trái (thượng y), và 3. Saṅghāṭi: y tăng già lê (y kép). (Vin I: 94-289). - Ngoài những …

    Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này

  3. antarāya Từ điển Pāli – Việt dt. sự nguy hiểm, điều chướng ngại. - Có 10 sự nguy hiểm (đến hoặc từ) được liệt kê trong tạng Luật (Vin I.112, 169), là: 1. Rāja-antarāya: sự nguy hiểm từ nhà vua, 2. Cora-antarāya: sự nguy hiểm từ kẻ trộm, 3. …

    Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này

  4. antevāsika Từ điển Pāli – Việt dt. 'đệ tử', vh. “người sống gần (với vị thầy)’, người hầu, người học trò, người đệ tử thân tín. - Đệ tử thân cận; một vị sa di hay vị tỳ khưu sống gần vị thầy của mình. - Có bốn hạng đệ tử sau: 1. Pabbajjantevāsika: …

    Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này

  5. antevāsikavatta Từ điển Pāli – Việt dt. [V] những phận sự của người đệ tử đối với vị thầy mình.

    Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này

  6. antima Từ điển Pāli – Việt tt. cuối cùng, sau cùng.

    Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này

  7. ānubhāva Từ điển Pāli – Việt dt. sự vĩ đại, tráng lệ, hùng vĩ, sự uy nghiêm, oai lực, uy nghi, hùng mạnh. Ā

    Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này

  8. anugāmika Từ điển Pāli – Việt dt. vh. “đi theo sau’; người đệ tử, “các tư lương’ mà người này có thể luôn luôn mang theo (đi tái sanh kiếp sau).

    Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này

  9. anujāta Từ điển Pāli – Việt dt. “tùy sanh’, người con có những đức tính giống với cha mẹ mình, người con xứng đáng. Xem thêm atijāta avajāta.

    Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này

  10. anulomacitta Từ điển Pāli – Việt dt. tâm thuận thứ, tâm thuận dòng, khởi sanh ngay lập tức vào sát na thứ 3 trong 4 sát na đổng lực (javana) trước khi đạt tâm an chỉ (jhāna) hay các thánh quả (ariyapuggala - Thánh nhân). - Đây là 4 sát na đổng lực: 1. …

    Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này

  11. anulomañāṇa Từ điển Pāli – Việt dt 'trí tuệ thuận dòng', trí tuệ phù hợp. là giống như “trí tuệ hợp với chân lý’, thuộc thiền tuệ thứ 9 (vipassanā-ñāṇa) của pháp hành tri kiến thanh tịnh - paṭipadāñānadassana-visuddhi (Visuddhi VI, 9).

    Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này

  12. anumāna Từ điển Pāli – Việt dt. suy luận; giả thuyết; lý thuyết hóa.

    Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này

  13. anumodanā Từ điển Pāli – Việt dt. (1) sự tri ân, sự tán thán (lành thay); (2) hồi hướng.

    Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này

  14. anupādisesanibbāna Từ điển Pāli – Việt dt. 'vô dư Niết Bàn', vị A-la-hán đã từ bỏ thân này, thì không còn dư sót. - Có 2 loại Niết Bàn là: 1. Kilesa-parinibbāna: phiền não Niết Bàn , (bậc thánh đã hoàn toàn diệt hết phiền não, nhưng chưa nhập diệt), cũng …

    Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này

  15. anupaññatti Từ điển Pāli – Việt dt. [V] 'chế định phụ thêm', điều quy định thêm, đầy đủ bao gồm là: 1. Āpattikara-anupaññatti: chế định thêm học giới āpatti (phạm tội), 2. Anāpattikara-anupaññatti: chế định thêm điều không phải là học giới āpatti, 3. …

    Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này

  16. anupassanā Từ điển Pāli – Việt dt. 'tùy quán', sự quán tưởng, thường xuyên quán chiếu vào đề mục cố định. - Bảy loại quán tưởng: 1. Aniccānupassanā: tùy quán vô thường, hành giả dứt bỏ ý niệm thường còn. 2. Dukkhānupassanā: tùy quán khổ não, hành …

    Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này

  17. anusandhī Từ điển Pāli – Việt dt. sự kết nối, tóm lại, mối liên quan hợp lý giữa những gì đã nói trước và sau. - Có hai khía cạnh là: 1. Pubbānusandhi: mối quan hệ với những gì đã nói trước, 2. Parānusandhi: mối quan hệ với những gì đến sau.

    Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này

  18. anusāsana Từ điển Pāli – Việt dt. sự nhắc nhở, lời khuyên răn, sự dạy bảo.

    Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này

  19. anusāsanī Từ điển Pāli – Việt dt. lời khuyên; sự chỉ dẫn, lời khuyên răn.

    Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này

  20. anusaya Từ điển Pāli – Việt dt. 'ngủ ngầm', tùy miên, khuynh hướng tiềm ẩn, khả năng tiềm ẩn. - Có 7 pháp ngủ ngầm là: 1. Kāmarāgānusaya: dục ái ngủ ngầm, 2. Bhavarāgānusaya: hữu ái ngủ ngầm [tái sanh ở cõi sắc giới (rupaloka) hay cõi vô sắc …

    Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này

  21. anussati Từ điển Pāli – Việt dt. tùy niệm, chú tâm vào, sự ghi nhớ, việc quán chiếu. - Đây là mười tùy niệm xứ (anussatiṭṭhānāni): 1. Buddhānussati: niệm Phật , 2. Dhammānussati: niệm Pháp , 3. Saṃghānussati: niệm Tăng , 4. Sīlānussati: niệm …

    Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này

  22. anussati Từ điển Pāli – Việt dt. 'tùy niệm', thiền tập, chú niệm, chú niệm liên tục, chánh niệm liên tục. - Gồm có mười loại tùy niệm: Có sáu loại tùy niệm được mô tả trong kinh (An.VI.10, 25; D.33) là: 1. Buddhānussati: niệm Phật (chín ân đức của …

    Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này

  23. anuthera Từ điển Pāli – Việt (anu + thera) dt. 'trung trưởng lão', vị tỳ khưu dưới mười năm tu (tuổi hạ, hạ lạp).

    Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này

  24. anuttara Từ điển Pāli – Việt tt. vô thượng, vô song, không có gì cao hơn. 1. Vô Thượng Sĩ (Đức Phật). 2. Bậc thánh (xuất thế). (Gồm có 4 thánh đạo - magga, 4 thánh quả - phala, và Niết Bàn, tất cả gồm có 9).

    Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này

  25. anuvattaka Từ điển Pāli – Việt dt. tín đồ, thị giả, đệ tử.

    Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này

  26. apacāyana Từ điển Pāli – Việt dt. 'cung kính', tôn trọng, tôn kính, hành động tôn trọng (được kể đến trong mười thiện nghiệp ). Xem thêm puññakiriyavatthu.

    Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này

  27. apadāna Từ điển Pāli – Việt dt. việc thiện trong kiếp trước (Thánh Nhân ký Sự 39-41apadānapāḷi).

    Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này

  28. Aparagoyāna Từ điển Pāli – Việt dt. 'Tây Ngưu Hóa Châu', tên của một trong Tứ Đại Châu - mahādipa, Châu lục này ở về phía tây núi Tu-Di (Sineru) . Xem thêm Jampudīpa; Pubbavideha; Uttarakuru.

    Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này

  29. Aparājita-pallaṅka Từ điển Pāli – Việt dt. vh. 'bồ đoàn bất bại', bồ đoàn nơi Đức Phật Gotama chứng đạt sự giác ngộ.

    Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này

  30. aparāpariya-vedaniya-kamma Từ điển Pāli – Việt dt. 'hậu báo nghiệp ', những việc thiện tiếp tục trổ quả cho người đó trong những kiếp tới.

    Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này