Pháp học
Từ điển Phật học
Tra cứu thuật ngữ Pāli và Pháp số. Gõ có dấu hoặc không dấu – “dao”, “nibbana”, “metta” đều tìm được.
-
catuddasī-uposatha Từ điển Pāli – Việt dt. việc giữ tám giới trong ngày 29 âm lịch tháng thiếu (hay 30 âm lịch).
Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này
-
catujarūpa Từ điển Pāli – Việt dt. (bốn nơi sắc sanh) sắc sanh lên từ bốn yếu tố sau: 1. Kamma: “nghiệp’, quả của thiện nghiệp hay ác nghiệp mà đã làm, 2. Citta: “tâm’, các tâm và tâm sở trong kiếp hiện tại này, 3. Utu: “thời tiết’, nhiệt độ, và 4. …
Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này
-
catulokapāla Từ điển Pāli – Việt dt. “tứ hộ thế’, bốn vị chư thiên hộ trì thế giới cư ngụ ở cõi trời Tứ Đại Thiên Vương (Catumahārājika).
Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này
-
catumadhu Từ điển Pāli – Việt dt. “bốn món đồ ngọt’, được làm từ bơ, mật ong, mật mía và dầu mè.
Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này
-
catumahāpadesa Từ điển Pāli – Việt dt. bốn đại Giáo Pháp, bốn đại cứ pháp. - Những điều giáo huấn của Đức Phật dành cho hậu thế về việc quyết định tính xác thực của những tuyên bố do Đức Phật. - Theo Kinh Đại Cứ Pháp, Mahāpadesa Sutta, của Trường Bộ, …
Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này
-
catumahārājika deva Từ điển Pāli – Việt dt. Tứ Đại Thiên Vương, tầng thứ năm trên sườn núi Meru và cõi trời của Tứ Đại Thiên Vương, đó là: 1. Dhataraṭṭha, 2. Virūpakkha, 3. Virūḷhaka, và 4. Kuvera.
Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này
-
catupārisuddhisīla Từ điển Pāli – Việt dt. “tứ thanh tịnh giới’, thanh tịnh giới dành cho các vị tỳ khưu dựa trên bốn nền tảng sau: 1. Pātimokkhasaṃvarasīla: “biệt biệt giải thoát thu thúc giới’, thu thúc bằng các giới bổn được gọi là pātimokkha, 2. …
Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này
-
caturārakkhakammaṭṭhāna Từ điển Pāli – Việt dt. bốn đề mục hộ thân. - Bốn loại thiền bảo vệ hành giả. Có bốn loại thiền sau: 1. Buddhānussati: niệm ân đức Phật, 2. Asubhakammaṭṭhāna: quán về bất tịnh, 3. Maraṇānussati: niệm sự chết, 4. Mettābhāvanā: phát …
Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này
-
catusacca Từ điển Pāli – Việt [catu-ariyasacca]- dt. Tứ Thánh Đế, Tứ Diệu Đế. - Tứ Thánh Đế được liễu tri bởi các bậc Thánh (Ariya) là: 1. Dukkhasacca: “Khổ Đế’, Thánh đế về khổ. Sinh, già, chết và sầu, bi, khổ, ưu não, tuyệt vọng được gọi là Khổ …
Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này
-
cetanā Từ điển Pāli – Việt dt. 1. tư , ý muốn, ý chí, suy tư, ý định, chủ đích. 2. tâm sở tư là một trong bảy biến hành tâm sở (sabbacittasādharana cetasika), là xúc (phassa), thọ (vedanā), tưởng (saññā), tư (cetanā), nhất hành (ekaggatā), mạng …
Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này
-
cetasika Từ điển Pāli – Việt dt. tâm sở, sở hữu tâm. - [A] Các tâm sở sanh lên và xuất hiện cùng với các tâm (citta). Vi Diệu Pháp (Abhidhamma) liệt kê 52 loại tâm sở như sau: 13 aññasamana cetasika: tâm sở tợ tha, 14 akusala cetasika: tâm sở bất …
Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này
-
cetasikadukkha Từ điển Pāli – Việt dt. khổ tâm.
Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này
-
cetiya Từ điển Pāli – Việt dt. bảo tháp, bảo điện, đền thờ, điện thờ. - Bảo vật gì đó được tôn thờ, tôn kính và lễ bái bởi nhân loại, chư thiên và phạm thiên. - Các bảo tháp hoặc điện thờ này thường được xây dựng bằng gạch có một chiều cao đáng kể …
Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này
-
cetokhila Từ điển Pāli – Việt dt. “tâm hoang vu’, tâm chướng ngại, tâm do dự. - Sự chướng ngại trong tâm của vị tỳ khưu chưa được đoạn trừ. - Có năm sự chướng ngại trong tâm là: 1. Bhikkhu satthari kankhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati. …
Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này
-
cetopariyañāṇa Từ điển Pāli – Việt dt. “tha tâm thông’, năng lực biết được suy nghĩ của người khác. Xem thêm paricittavijānanañāṇa.
Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này
-
cha-asādhāraṇañāṇa Từ điển Pāli – Việt dt. sáu tuệ cá biệt , được chứng đắc bởi Đức Phật, ngoài ra không có ai ngay cả là đệ tử của Ngài đạt được, đó là: 1. Indriyaparopariyattiñāṇa: căn thượng hạ trí, 2. Āsayānusayañāṇa: tùy miên trí , 3. …
Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này
-
chabbaggī Từ điển Pāli – Việt dt. “nhóm lục sư’, nhóm sáu vị tỳ khưu trong thời của Đức Phật, đó là: 1. Assaji, 2. Punabbasuka, 3. Mettiya, 4. Bhummajaka, 5. Paṇṭuka, 6. Lohitaka.
Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này
-
chabbaṇṇaraṃsī Từ điển Pāli – Việt dt. sáu màu hào quang của Đức Phật. - Có sáu màu hào quang phát ra từ kim thân Phật là: 1. Nīlaraṃsī: hào quang màu xanh, 2. Pītaraṃsī: hào quang màu vàng, 3. Odātaraṃsī: hào quang màu trắng, 4. Lohitaraṃsī: hào …
Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này
-
chabyāputta Từ điển Pāli – Việt dt. tên của loài rắn chúa, một trong bốn loài rắn chúa mà được xem là nguồn gốc của các loài rắn. Xem thêm kaṇhagotamaka, virupakkha, erapatha.
Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này
-
chakāmāvacara Từ điển Pāli – Việt dt. sáu cõi trời dục giới (devaloka), như là: 1. Catumahārājika: Tứ Đại Thiên Vương, trên ngọn Meru; 2. Tāvatiṃsa: Đao Lợi Thiên , trên cõi cao nhất của ngọn Meru, 3. Yāmā: Dạ-ma Thiên (cõi trời có đau khổ được đoạn …
Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này
-
chaḷābhiñña Từ điển Pāli – Việt dt. “sáu thắng trí’, “sáu diệu trí’. - Đó là: 1. Iddhividha-abbhiññā: “thần túc thông thắng trí’ (có thể biến một người thành các hình dáng khác nhau), 2. Dibbacakkhu-abbhiññā: “thiên nhãn thông thắng trí’, 3. …
Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này
-
chanda Từ điển Pāli – Việt dt. ước muốn, ước muốn làm điều gì, ý muốn, mong muốn, một trong 52 tâm sở, dục tâm sở - chandacetasika.
Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này
-
chandādhipati Từ điển Pāli – Việt dt. 'dục trưởng’, một trạng thái của tâm bị đè nén bởi tham muốn.
Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này
-
chandagati Từ điển Pāli – Việt dt. tư vị vì thương, thiên vị vì thương.
Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này
-
chandarāga Từ điển Pāli – Việt dt. tham dục.
Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này
-
chandiddhipāda Từ điển Pāli – Việt dt. “dục như ý túc’.
Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này
-
cintākavi Từ điển Pāli – Việt dt. “nhà thơ lãng mạn’, người có năng khiếu lý luận tuyệt vời. - Trong Tương Ưng Bộ Kinh (An. I. 553) chia ra bốn loại nhà thơ như sau: 1. Cintākavi: nhà thơ lãng mạn, nhà thơ tưởng tượng, 2. Sutakavi: nhà thơ cổ …
Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này
-
cintāmaṇi Từ điển Pāli – Việt dt. vh., “như ý châu’, thần chú cho thành tựu bất kỳ ước muốn gì.
Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này
-
cintāmaya Từ điển Pāli – Việt dt. “suy nghĩ tạo tác’, “suy tư’, việc đó có thể được thành tựu do suy nghĩ.
Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này
-
cintāmayaññāṇa Từ điển Pāli – Việt dt. trí do suy tư, trí tuệ có được nhờ vào sự tranh luận.
Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này