Bỏ qua menu
Khóa sắp khai giảng: Khóa thiền Vipassanā dài ngày · 25 / 11 – 19 / 12 / 2026
VI
THIỀN VIỆNPhước Sơn

Pháp học

Từ điển Phật học

Tra cứu thuật ngữ Pāli và Pháp số. Gõ có dấu hoặc không dấu – “dao”, “nibbana”, “metta” đều tìm được.

  1. tacapañcaka Từ điển Pāli – Việt dt. nhóm năm bộ phận kết thúc bằng taca, đó là: kesā (tóc), lomā (lông), nakhā (móng), dantā (răng), taco (da), trong 32 bộ phận của thân. Xem thêm kotthasa.

    Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này

  2. tacapañcaka kammaṭṭhāna Từ điển Pāli – Việt n quán niệm về nhóm năm bộ phận của thân .

    Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này

  3. tadālambaṇa Từ điển Pāli – Việt dt. [A] (đăng ký) các sát na tâm sanh lên trong dòng tâm ngay sau khi đổng lực - javana (nó bao gồm 8 tâm đại quả - mahāvipākacitta và 3 tâm suy đạt santiranacitta, tất cả là 11 tâm).

    Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này

  4. tadaṅgapahāna Từ điển Pāli – Việt dt. nhất thời đoạn trừ , là một trong 5 loại đoạn trừ (pahāna). Xem thêm pahāna.

    Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này

  5. tādiguṇa Từ điển Pāli – Việt dt. bậc thật sự có đức độ (như thị đức), chư Phật có phẩm chất tâm không vui mừng khi tận hưởng sự thịnh vượng, danh tiếng, khen tặng hay hạnh phúc, mà cũng không chán nản khi đối mặt với sự đói khát, thất bại, chỉ trích …

    Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này

  6. Takkasīla Từ điển Pāli – Việt dt. 1. Taxila , tên của một tỉnh phía Bắc Ấn Độ, 2. trường đại học.

    Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này

  7. taṇhā Từ điển Pāli – Việt dt. tham ái, khao khát, tham dục, dính mắc, theo đuổi. - Có ba loại tham ái là: 1. Kāmataṇhā: dục ái, tham ái về sự thụ hưởng trong ngũ dục , 2. Bhavataṇhā: hữu ái, tham ái về sự hiện hữu trong kiếp sau. 3. …

    Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này

  8. Taṇhaṅkara Từ điển Pāli – Việt dt. hồng danh của Đức Phật, vị đã chứng ngộ dưới cây hoa sữa sau 7 ngày hành khổ hạnh.

    Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này

  9. taṅkhaṇuppattiñāṇa Từ điển Pāli – Việt dt. tuệ chứng đắc trong sát na, tuệ minh sát sanh lên tức thì.

    Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này

  10. tapa Từ điển Pāli – Việt dt. tu khổ hạnh, thực hành, sự thực hành khắc khổ làm bào mòn các tâm ô nhiễm tham ái.

    Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này

  11. tāpasa Từ điển Pāli – Việt dt. vị đạo sĩ. Xem thêm tapassī.

    Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này

  12. tapassī Từ điển Pāli – Việt dt. ẩn sĩ, đạo sĩ, du sĩ, (tt. nhiệt thành trong sự khổ hạnh). Tapussa và Bhallika- dt. tên của hai người thương buôn là người đầu tiên thọ trì quy y Nhị Bảo từ Đức Phật (Xem thêm dvevāsika saraṇagamana), và từ đó họ …

    Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này

  13. taruṇavipassanāñāṇa Từ điển Pāli – Việt dt. tuệ minh sát còn non yếu, tuệ minh sát mới bắt đầu. - Có bốn loại tuệ minh sát thuộc về các giai đoạn phát triển đầu tiên, cụ thể là, 1. Nāmarūpa-paricchedañāṇa: danh sắc phân biệt tuệ, 2. Paccayapariggahañāṇa: …

    Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này

  14. tāta Từ điển Pāli – Việt dt. 'này con yêu', 'thưa cha yêu', v.v... từ dùng thể hiện tình cảm ngọt ngào của người cha hoặc lòng hiếu thảo.

    Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này

  15. Tathāgata Từ điển Pāli – Việt dt. đức Như Lai, bậc Giác Ngộ, hồng danh của Phật; bậc đã đi trên con đường Chân Lý (vh. “Đến như vậy - tathā + āgata, đi như vậy - tathā + gata’).

    Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này

  16. tatramajjhattata Từ điển Pāli – Việt dt. quân bình, thăng bằng, tâm quân bình (vh., “việc giữ tại đây và ở giữa’. [A] (hoàn toàn) quân bình (giữ cân bằng tại đây), sự quân bình nhờ vào tâm sở quân bình - tatramajjhattatā cetasika; một trong 19 tâm sở tịnh …

    Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này

  17. tāvakālikadāna Từ điển Pāli – Việt dt. tạm thí. - [V] Người thí chủ hiến cúng một ngôi chùa đến cá nhân một vị tu sĩ và người thí chủ được giao lại quyền sở hữu khi vị tỳ khưu được dâng cúng viên tịch.

    Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này

  18. Tāvatiṃsa Từ điển Pāli – Việt dt. cõi trời thứ hai trong sáu cõi trời dục giới, 'cõi trời ba mươi ba ', cư ngụ trên đỉnh ngọn núi Meru và được cai quản bởi vua trời Inda (vua trời Đế Thích, Sakka).

    Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này

  19. tebhūmaka Từ điển Pāli – Việt tt. thuộc về tam giới, liên quan đến ba cõi, (khuynh hướng) của ba cõi, cụ thể là - dục giới (kāmaloka), sắc giới (rupaloka) và vô sắc giới (arupaloka) (bản chất đau khổ của tam giới quẩn quanh được xem là dukkhasacca, …

    Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này

  20. tecīvarikaṅgadhutaṅga Từ điển Pāli – Việt dt. hạnh đầu-đà chỉ mặc tam y, tức là chỉ giữ mặc tam y mà Đức Phật cho phép. - Việc này được thành tựu bằng lời nguyện như sau: “Catutthakacīvaram patikkhipāmi, tecīvarikangam samādiyāmi” “Tôi xin khước từ chiếc y thứ …

    Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này

  21. tejodhātu Từ điển Pāli – Việt dt. hỏa giới. - Hỏa giới có cả hai tính chất là nóng và lạnh. 1. Uṇhatejodhātu: nóng có bản chất của nhiệt và chiếm ưu thế bởi hỏa giới, 2. Sītatejodhātu: băng có bản chất là lạnh và chiếm ưu thế bởi hỏa giới trong …

    Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này

  22. tevāsikasaraṇagamana Từ điển Pāli – Việt dt. đi đến nương tựa ba ngôi báu (Tam Bảo), việc xin nương tựa Tam Bảo là Đức Phật, Giáo Pháp và Chư Tăng, bằng việc tụng đọc lên: Buddham saraṇam gacchāmi, Dhammam saraṇam gacchāmi, Sangham saraṇam gacchāmi. Dutiyampi, …

    Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này

  23. tevijjapatta Từ điển Pāli – Việt dt. việc chứng đắc tam minh, bậc thánh thành tựu tam minh. 1. Pubbenivāsānussati-ñāṇa: túc mạng minh, tuệ nhớ lại vô số dáng ra sao, vui khổ thế nào đều biết rõ không sai, v.v..., 2. Dibbacakkhu-ñāṇa: thiên nhãn minh, …

    Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này

  24. ṭhānāṭhānakosalla-ñāṇa Từ điển Pāli – Việt n. proficiency knowledge to discern right and wrong site, intellectual power to discern right from wrong, probability from improbability, truth from falsehood. Also see ñāṇa.

    Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này

  25. ṭhānāṭhānakosallañāṇa Từ điển Pāli – Việt dt. “tuệ thiện xảo biết rõ chỗ nào đúng và chỗ nào sai’, năng lực trí tuệ phân biệt đúng sai, khả thi hay không khả thi, sự thật hay giả dối. Xem thêm ñāṇa.

    Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này

  26. ṭhāpanā Từ điển Pāli – Việt dt. bảo tháp. - Nơi được để (tro cốt) hoặc tôn thờ xá lợi trong bảo tháp. - Những vị thành viên trong ban hộ tự thường tôn trí các xá lợi của Phật trong bảo tháp để tôn thờ và đảnh lễ.

    Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này

  27. ṭhapana Từ điển Pāli – Việt dt. sự thiết lập, sự sắp xếp, giữ lại.

    Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này

  28. thāvara Từ điển Pāli – Việt dt. 1. vĩnh viễn, thường hằng, 2. không di chuyển, kéo dài, bất động sản.

    Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này

  29. thāvarapuñña Từ điển Pāli – Việt dt. trường cửu phước. - Người bố thí có công đức mãi mãi. - Có sáu loại bố thí có lợi ích lâu dài được gọi là trường cửu thí. Đó là: 1. Ārāmaropadāna: bố thí công viên cây xanh, thiết lập các khu vườn và cây ăn trái …

    Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này

  30. thera Từ điển Pāli – Việt dt. vị thượng tọa, bậc sư huynh, vị tỳ khưu đã thọ cụ túc giới (upasampadā ) 10 năm. 1. [V] danh từ kính trọng đối với vị lớn hạ trong hội chúng Tăng già. - Có ba hạng tỳ khưu sau: a. Anuthera: Hạ Trưởng lão, vị Đại đức, …

    Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này