Pháp học
Từ điển Phật học
Tra cứu thuật ngữ Pāli và Pháp số. Gõ có dấu hoặc không dấu – “dao”, “nibbana”, “metta” đều tìm được.
-
kāma Từ điển Pāli – Việt dt. sự khoái lạc, tham dục, ham muốn, cảm giác dễ chịu, sự dính mắc, ám chỉ cho: 1. Dục căn , 'dục ái'; 2. Dục trần , năm đối tượng của giác quan (ngũ trần). (1) Dục căn, hoặc dục ái hướng đến ngũ trần, và đồng nghĩa …
dt. sự khoái lạc, tham dục, ham muốn, cảm giác dễ chịu, sự dính mắc, ám chỉ cho:
1. Dục căn , 'dục ái';
2. Dục trần , năm đối tượng của giác quan (ngũ trần).
(1) Dục căn, hoặc dục ái hướng đến ngũ trần, và đồng nghĩa với:
1.1 Kāmacchanda: tham dục, một trong 5 triền cái (nīvaraṇa),
1.2 Kāmarāga: dục tham, một trong 10 kiết sử (saṃyojana),
1.3 Kāmataṇhā: dục ái, một trong 3 ái (taṇhā ),
1.4 Kāmavitakka: dục tầm, một trong 3 tà tư duy (micchāsaṅkappa ).
1.5 Dục ái cũng là một trong các lậu hoặc (āsava) và chấp thủ (upādāna).
(2). Dục trần trong kinh điển chủ yếu được gọi là kāmaguṇa , dục trói buộc, dục công đức, tố chất của dục. "Có 5 dục trói buộc: các sắc hữu hình, được nhận biết bằng nhãn thức, đó là tham muốn, yêu thương, dễ chịu, đáng yêu, gợi cảm và lôi cuốn; âm thanh ... ngửi ... nếm ... xúc chạm nhận biết bằng thân thức, đó là tham muốn... " (D.33; M.13, 26, 59, 66).
- Hai loại dục, kāma, như sau:
1. kilesakāma: phiền não dục (chanda: dục, và rāga: sự dính mắc), loại phiền não này hằng khiến cho chúng sanh vui thích tâm xấu ác hằng thúc giục chúng sanh làm quấy.
2. vatthukāma: vật dục, tức là sự ưa thích trong sắc, thinh, hương, vị, xúc mà chúng sanh hằng ước ao mãnh liệt dù cho đến giờ nhắm mắt.
- Tham dục cuối cùng được đoạn tận ở tầng thánh Bất Lai (Anāgāmi).
English
n. pleasure; lust, desire, agreeable sensation; attachment, may denote:
1. subjective sensuality, “sense-desire’;
2. objective sensuality, the five sense-objects.
(1) Subjective sensuality, or sense-desire, is directed to all five sense-objects, and is synonymous with:
1.1 Kāmacchanda: sensuous desire, one of the 5 hindrances (nīvaraṇa),
1.2 Kāmarāga: sensuous lust, one of the 10 fetters (saṃyojana),
1.3 Kāmataṇhā: sensuous craving, one of the 3 cravings (taṇhā ),
1.4 Kāmavitakka: sensuous thought, one of the 3 wrong thoughts (micchāsaṅkappa ).
1.5 Sense-desire is also one of the cankers (āsava) and clinging (upādāna).
(2) Objective sensuality is, in the canonical texts, mostly called kāmaguṇa, “cords (or strands) of sensuality’. "There are 5 cords of sensuality: the visible objects, cognizable by eye-consciousness, that are desirable, cherished, pleasant, lovely, sensuous and alluring; the sounds ... smells ... tastes ... bodily impressions cognizable by bodyconsciousness, that are desirable .... " (D.33; M.13, 26, 59, 66).
- These two kinds of kāma are called,
1. kilesakāma, i.e., kāma as a mental defilement (chanda: desire and rāga: attachment),
2. vatthukāma, i.e., kāma as the object-base of sensuality.
- Sense-desire is finally eliminated at the stage of the Non-Returner (Anāgāmi).
Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này