Pháp học
Từ điển Phật học
Tra cứu thuật ngữ Pāli và Pháp số. Gõ có dấu hoặc không dấu – “dao”, “nibbana”, “metta” đều tìm được.
-
javana Từ điển Pāli – Việt dt. (từ javati, thúc ép, bắt buộc): “đổng lực tâm’, tốc hành tâm, là giai đoạn biết rõ đầy đủ trong lộ trình tâm, hoặc chức năng của thức (citta-vithi; viññāna-kicca) sanh lên lúc đỉnh điểm của nó, nếu cảnh trần đó là to …
dt. (từ javati, thúc ép, bắt buộc): “đổng lực tâm’, tốc hành tâm, là giai đoạn biết rõ đầy đủ trong lộ trình tâm, hoặc chức năng của thức (citta-vithi; viññāna-kicca) sanh lên lúc đỉnh điểm của nó, nếu cảnh trần đó là to lớn hoặc rõ ràng. Chính trong giai đoạn này, nghiệp được tạo ra, tức là nghiệp thiện hay bất thiện liên quan đến thức tâm ghi nhận đối tượng đó trong lộ trình tâm. Bình thường có 7 sát na đổng lực tâm. Trong tâm hiệp thế (lokiya citta), bất kỳ trong 17 tâm thiện hiệp thế (lokiya kusala citta) hoặc trong 12 tâm bất thiện (akusala citta) đều có thể sanh lên ở giai đoạn đổng lực. Tuy nhiên, đối với bậc A-la-hán, đổng lực tâm không tạo ra nghiệp (chức năng tái sanh), mà chỉ là những tâm duy tác (kiriya citta ). Ngoài ra, 8 tâm siêu thế (4 tâm đạo, 4 tâm quả) thực hiện chức năng đổng lực.
English
n. (fr. javati, to impel): “impulsion’, cognitive impulse, is the phase of full cognition in the cognitive series, or perceptual process (citta-vithi; viññāna-kicca) occurring at its climax, if the respective object is large or distinct. It is at this phase that kamma is produced, i.e., wholesome or unwholesome volition concerning the perception that was the object of the previous stages of the respective process of consciousness. There are normally 7 impulsive moments. In mundane consciousness (lokiya citta), any of the 17 kammically wholesome classes of consciousness (lokiya kusala citta) or of the 12 unwholesome ones (akusala citta) may arise at the phase of impulsion. For the Arahat, however, impulsion has no longer a kammic, (i.e., rebirthproducing character), but is a kammically independent functional consciousness (kiriya citta). Further, eight supramundane consciousnesses - lokuttara citta perform the function of javana.
Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Liên kết đến mục này