Bỏ qua menu
Khóa sắp khai giảng: Khóa thiền Vipassanā dài ngày · 25 / 11 – 19 / 12 / 2026
VI
THIỀN VIỆNPhước Sơn

Pháp học

Từ điển Phật học

Tra cứu thuật ngữ Pāli và Pháp số. Gõ có dấu hoặc không dấu – “dao”, “nibbana”, “metta” đều tìm được.

  1. Paññatti Từ điển Pháp số [262] chế định, khái niệm, tên gọi, ý tưởng; quy ước. Nāmapaññatti: “danh chế định’ [saddapaññatti: ngữ chế định], Paññāpana-paññatti: Paññatti – sự chế định là làm cho biết hoặc sự truyền đạt; thuật ngữ; sự chỉ định. 1. …

    [262] chế định, khái niệm, tên gọi, ý tưởng; quy ước. Nāmapaññatti: “danh chế định’ [saddapaññatti: ngữ chế định], Paññāpana-paññatti: Paññatti – sự chế định là làm cho biết hoặc sự truyền đạt; thuật ngữ; sự chỉ định.

    1. Vijjamānapaññatti: “danh chơn chế định’ (khái niệm một vật thật có). Sắc, thọ, v.v... có hiện hữu.

    2. Avijjamānapaññatti: “phi danh chơn chế định’ (khái niệm một vật không thật có). Đất, núi, v.v... là những danh từ áp dụng cho những sự vật thật sự không hiện hữu, trong ý nghĩa cùng tột.

    3. Vijjamānena avijjamānapaññatti: “danh chơn phi danh chơn chế định’ (khái niệm một vật không thật có với một vật thật có). 'Người chứng đắc sáu pháp siêu thế', ở đây trong ý nghĩa cùng tột (chân đế) thì không có người chứng đắc, nhưng có sự chứng đắc sáu pháp siêu thế.

    4. Avijjamānena vijjamānapaññatti: “phi danh chơn danh chơn chếđịnh’ (khái niệm một vật thật có với một vật không thật có). 'Tiếng nói của người phụ nữ', ở đây, trong ý nghĩa cùng tột (theo chân đế), thì có tiếng nói, nhưng người phụ nữ thì không thật sự có hiện hữu.

    5. Vijjamānena vijjamānapaññatti: “danh chơn danh chơn chế định’ (khái niệm một vật thật có với một vật thật có). “Nhãn thức’, ở đây, trong ý nghĩa cùng tột thì có phần nhạy của con mắt và có sự thấy, hay nhãn thức, tùy thuộc nơi phần nhạy của mắt. Cả hai đều có.

    6. Avijjamānena avijjamānapaññatti: “phi danh chơn phi danh chơn chế định’ (khái niệm một vật không thật có với một vật không thật có). “Con ông vua’, ở đây, theo chân đế thì không có ông vua mà cũng không có con ông vua.

    Nguồn: Pug.A.171; Comp.198.

    English

    concept, designation, name, idea; a regulation. Nāmapaññatti: “naming concepts’, [saddapaññatti: voice/sound “word concept’], Paññāpanapaññatti: the Paññatti that makes known or conveys; term; designation.

    1. Vijjamānapaññatti: “a real concept’. Matter, feeling, etc., exist in an ultimate sense.

    2. Avijjamānapaññatti: “an unreal concept’. Land, mountain, etc., are terms given to things that do not exist in an ultimate sense.

    3. Vijjamānena avijjamānapaññatti: “an unreal concept by means of a real concept’. 'Possessor of sixfold supernormal vision', here the former does not exist in an ultimate sense, but the latter does.

    4. Avijjamānena vijjamānapaññatti: “a real concept by means of an unreal concept’. 'Woman's voice', here the voice exists in an ultimate sense, but not the woman.

    5. Vijjamānena vijjamānapaññatti: “a real concept by means of a real concept’. 'Eye-consciousness', here the sensitive eye exists in an ultimate sense, and so does the consciousness dependent on it.

    6. Avijjamānena avijjamānapaññatti: “an unreal concept by means of an unreal concept’. 'King's son', here neither the son nor the king exists in an ultimate sense.

    Source: Pug.A.171; Comp.198.

    [263] Piyarūpa sātarūpa 6 (x10) delightful and pleasurable matters.

    [248] Ajjhattikāyatana: internal sense-base.

    [264] Bāhirāyatana: external sense-base.

    [267] Viññāṇa: consciousness; sense-awareness.

    [272] Samphassa: contacts.

    [268] Vedanā: feelings.

    [271] Saññā: perceptions.

    [255] Sañcetanā: volitions.

    [256] Taṇhā: cravings.

    - Vitakka 6: applied thoughts, thought-conceptions.

    1. Rūpa-vitakka: applied thought of visual-object.

    2. Sadda-vitakka: applied thought of auditory-object.

    3. Gandha-vitakka: applied thought of olfactory-object.

    4. Rasa-vitakka: applied thought of gustatory-object.

    5. Phoṭṭhabba-vitakka: applied thought of tactile-object.

    6. Dhamma-vitakka: applied thought of mind-object.

    - Vicāra 6: sustained thought, discursive thought.

    1. Rūpa-vicāra: sustained thought of visual-object.

    2. Sadda-vicāra: sustained thought of auditory-object.

    3. Gandha-vicāra: sustained thought of olfactory-object.

    4. Rasa-vicāra: sustained thought of gustatory-object.

    5. Phoṭṭhabba-vicāra: sustained thought of tactile-object.

    6. Dhamma-vicāra: sustained thought of mind-object.

    Source: D.II.308; M.1.62.

    Từ điển Pháp số · Dictionary of Numerical Dhammas (Pāli – Anh – Việt)Liên kết đến mục này