Skip to content
Next retreat: Long Vipassanā retreat · 25 / 11 – 19 / 12 / 2026
EN
MONASTERYPhước Sơn

Dhamma study

Buddhist dictionary

Look up Pāli terms and numbered lists of the Dhamma. Diacritics are optional – “nibbana”, “metta” or “dao” all work.

  1. abhidhamma Từ điển Pāli – Việt dt. 'Vi Diệu Pháp'. (abhi- trên, vi diệu + dhamma- lời dạy, chân lý, nên Abhidhamma là Vi Diệu Pháp). - Tạng Vi Diệu Pháp (Abhidhammapiṭaka) là tạng thứ 3, của Tam Tạng (Tipiṭaka). Tạng này bao gồm 7 bộ sau: 1. …

    dt. 'Vi Diệu Pháp'. (abhi- trên, vi diệu + dhamma- lời dạy, chân lý, nên Abhidhamma là Vi Diệu Pháp).

    - Tạng Vi Diệu Pháp (Abhidhammapiṭaka) là tạng thứ 3, của Tam Tạng (Tipiṭaka). Tạng này bao gồm 7 bộ sau:

    1. Dhammasaṅgaṇī: 'Bộ Pháp Tụ'; mô tả về các hiện tượng tâm lý (pháp) liên quan đến bản tánh của con người.

    2. Vibhaṅga: 'Bộ Phân Tích'. Phân tích bổ túc thêm về Uẩn, Xứ, Giới bằng vô số phương pháp, bao gồm cả vấn đáp, sử dụng tư liệu từ bộ Dhammasaṅgaṇī.

    3. Dhātukathā: 'Bộ Chất Ngữ'. Lại được bổ sung thêm về liên hệ giữa các mục (Uẩn, Xứ, Giới) từ hai bộ trên, được phân tích dưới dạng tập hợp các câu hỏi và câu trả lời.

    4. Puggalapaññatti: 'Bộ Nhân Chế Định'. Bộ này bàn luận và phân biệt giữa giới xuất gia và tại gia, gồm 10 phẩm. Một bảng liệt kê các phẩm chất của 142 hạng người khác nhau. Những hạng người này (tùy từng hành vi) được xem là hữu ích trong việc thuyết giảng giáo lý cho từng cá nhân có tiếp thu. Đây là bộ luận ngắn nhất trong 7 bộ của Vi Diệu Pháp.

    5. Kathāvatthu: 'Bộ Ngữ Tông'. Một bộ sưu tập các cuộc tranh luận về các quan điểm của giáo lý, theo truyền thống được cho là do Ngài Moggaliputtatissa biên soạn tại Đại Hội Phật Giáo do vua Asoka bảo trợ, diễn ra vào Thế kỷ thứ ba (218 năm sau Đức Phật Niết Bàn), trước Công nguyên (TCN).

    6. Yāmaka: 'Bộ Song Đối'. Bộ này đưa ra những câu hỏi và trả lời đóng thành từng cặp đôi. Bộ này gồm 10 phẩm xoay quanh Thiện Căn (Kusala), Bất Thiện Căn (Akusala), Ngũ Uẩn, Thập Nhị Xứ, và Thập Bát Giới, Hành (Sankhāra), Tứ Diệu Đế (Sacca), Tùy Miên (Anusaya), Tâm (Citta), Pháp (Dhamma), Căn (Indriya). Bộ này đưa hàng loạt những câu hỏi xác định và phủ định, và câu trả lời về những pháp nói trên.

    7. Paṭṭhāna: 'Bộ Vị Trí'. Là bộ dài nhất, lớn nhất và quan trọng nhất trong số 7 bộ của Vi Diệu Pháp. Bộ này dài gần bằng 6 bộ nói trên kết hợp lại. Bộ này nói về sự tương quan sanh khởi giữa các pháp.

    English

    n. 'Higher Doctrines'. (abhi- higher or special + dhamma- teaching, philosophy, thus making Abhidhamma the “higher teachings’).

    - The Abhidhammapiṭaka the third piṭaka, or basket, of the Tipiṭaka. It consists of seven sections or books:

    1. Dhammasaṅgaṇī: 'Enumeration of Factors' Describes the fundamental phenomena (dhamma) which constitute human experience.

    2. Vibhaṅga: 'Analysis'. An analysis of various topics by a variety of methods, including catechism, using material from the Dhammasaṅgaṇī.

    3. Dhātukathā: 'Discussion of Elements'. Some interrelations between various items from the first two books, formulated as sets of questions and answers.

    4. Puggalapaññatti: 'Descriptions of Individuals'. An enumeration of the qualities of certain different “personality types’. These types were believed to be useful in formulating teachings to which an individual would respond positively.

    5. Kathāvatthu: 'Points of Controversy'. A collection of debates on points of doctrine, traditionally said to have been compiled by Moggaliputtatissa at the Buddhist Council sponsored by King Asoka, which took place in the Third Century, BCE.

    6. Yāmaka: 'The Pairs'. Deals with various questions relating to interrelations within various lists of items; here the items belong to the same list, whereas in the Dhātukathā they are in different lists.

    7. Paṭṭhāna: 'Foundational Conditions or Relations'. The laws of interaction by which the dhammas described in the Dhammasaṅgaṇī operate.

    Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Link to this entry