Skip to content
Next retreat: Long Vipassanā retreat · 25 / 11 – 19 / 12 / 2026
EN
MONASTERYPhước Sơn

Dhamma study

Buddhist dictionary

Look up Pāli terms and numbered lists of the Dhamma. Diacritics are optional – “nibbana”, “metta” or “dao” all work.

  1. cetanā Từ điển Pāli – Việt dt. 1. tư , ý muốn, ý chí, suy tư, ý định, chủ đích. 2. tâm sở tư là một trong bảy biến hành tâm sở (sabbacittasādharana cetasika), là xúc (phassa), thọ (vedanā), tưởng (saññā), tư (cetanā), nhất hành (ekaggatā), mạng …

    dt.

    1. tư , ý muốn, ý chí, suy tư, ý định, chủ đích.

    2. tâm sở tư là một trong bảy biến hành tâm sở (sabbacittasādharana cetasika), là xúc (phassa), thọ (vedanā), tưởng (saññā), tư (cetanā), nhất hành (ekaggatā), mạng quyền (jivitindriya), tác ý (manasikāra).

    - Liên quan đến tác ý nghiệp (như là thiện nghiệp và ác nghiệp) được nhắc đến trong Tương Ưng Bộ Kinh (An. VI,

    13): ‘Này các tỳ khưu, Như Lai gọi tác ý là nghiệp.’ (cetanāham bhikkhave kammam vadāmi), vì ngay khi tác ý khởi sinh, người này sẽ hành động bằng thân, khẩu hoặc ý. Cetanā được gọi là nghiệp (kamma) bởi vì đó là nhân cơ bản trong việc tạo tác các nghiệp dù thiện hay ác.

    - Cetanā có ba phần:

    1. Pubbacetanā: “tư tiền’, tác ý trước khi bố thí,

    2. Muñcacetanā: “tư hiện’, tác ý trong khi đang bố thí, và

    3. Aparacetanā: “tư hậu’, tác ý sau khi đã bố thí'.

    English

    n.

    1. volition, will, sense, thought, intention, purpose.

    2. volitive mental concomitant is one of the seven universal mental factors (sabbacittasādharana cetasika), namely contact (phassa), feeling (vedanā), perception (saññā), volition (cetanā), one-pointedness (ekaggatā), life faculty (jivitindriya), attention (manasikāra).

    - With regard to kammical volition (i.e., wholesome or unwholesome kamma) it is said in An. VI, 13: ‘I say, monks, kamma is volition.’ (cetanāham bhikkhave kammam vadāmi); for as soon as volition arises, one does the action, be it by body, speech or mind. Cetanā is called kamma because it is the basic principle in doing actions whether good or bad.

    - Cetanā is of three parts:

    1. Pubbacetanā: “preliminary intention’, volition before that arises before giving,

    2. Muñcacetanā: “intention at the time of giving’, volition during the act of giving, and

    3. Aparacetanā: “subsequent intention after giving’, volition after the act of giving.

    Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Link to this entry