Dhamma study
Buddhist dictionary
Look up Pāli terms and numbered lists of the Dhamma. Diacritics are optional – “nibbana”, “metta” or “dao” all work.
-
cāritta Từ điển Pāli – Việt dt. hành vi cá nhân, hạnh kiểm, thái độ hành động.
Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Link to this entry
-
cārittasīla Từ điển Pāli – Việt dt. hạnh giới , điều luật. - Nhiều bổn phận tốt lành có nghĩa là các phận sự dĩ nhiên phải được chu toàn. Trong đạo đức Phật giáo, có nhiều bổn phận tốt lành đối với người khác cần được gìn giữ như: cung kính, chào đón, …
Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Link to this entry
-
cariya Từ điển Pāli – Việt dt. thực hành, nỗ lực, tinh tấn. - Gồm có ba loại sau: 1. Lokatthacariya : nỗ lực cho lợi ích thế gian, 2. Ñatatthacariya: nỗ lực cho gia đình, quyến thuộc, quê hương, v.v…, 3. Buddhatthacariya: nỗ lực hướng về sự …
Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Link to this entry
-
cattālīsakammaṭṭhāna Từ điển Pāli – Việt dt. bốn mươi đề mục thiền, bao gồm là: a) 10 đề mục phổ quát (kasina): 1. Paṭhavīkasiṇa: đề mục đất, 2. Āpokasiṇa: đề mục nước, 3. Tejokasiṇa: đề mục lửa, C 4. Vāyokasiṇa: đề mục gió, 5. Nīlakasiṇa: đề mục màu …
Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Link to this entry
-
catucakkasampatti Từ điển Pāli – Việt dt. bốn pháp thành tựu: 1. Patirūpadesavāsa: ở trú xứ thích hợp, 2. Pubbe ca katapuññatā: công đức trước đã làm, 3. Attasammāpaṇidhi: giữ mình theo lẽ chánh, 4. Paṇḍitānañca sevanā: thân cận bậc trí hiền.
Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Link to this entry
-
catuddasī-uposatha Từ điển Pāli – Việt dt. việc giữ tám giới trong ngày 29 âm lịch tháng thiếu (hay 30 âm lịch).
Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Link to this entry
-
catujarūpa Từ điển Pāli – Việt dt. (bốn nơi sắc sanh) sắc sanh lên từ bốn yếu tố sau: 1. Kamma: “nghiệp’, quả của thiện nghiệp hay ác nghiệp mà đã làm, 2. Citta: “tâm’, các tâm và tâm sở trong kiếp hiện tại này, 3. Utu: “thời tiết’, nhiệt độ, và 4. …
Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Link to this entry
-
catulokapāla Từ điển Pāli – Việt dt. “tứ hộ thế’, bốn vị chư thiên hộ trì thế giới cư ngụ ở cõi trời Tứ Đại Thiên Vương (Catumahārājika).
Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Link to this entry
-
catumadhu Từ điển Pāli – Việt dt. “bốn món đồ ngọt’, được làm từ bơ, mật ong, mật mía và dầu mè.
Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Link to this entry
-
catumahāpadesa Từ điển Pāli – Việt dt. bốn đại Giáo Pháp, bốn đại cứ pháp. - Những điều giáo huấn của Đức Phật dành cho hậu thế về việc quyết định tính xác thực của những tuyên bố do Đức Phật. - Theo Kinh Đại Cứ Pháp, Mahāpadesa Sutta, của Trường Bộ, …
Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Link to this entry
-
catumahārājika deva Từ điển Pāli – Việt dt. Tứ Đại Thiên Vương, tầng thứ năm trên sườn núi Meru và cõi trời của Tứ Đại Thiên Vương, đó là: 1. Dhataraṭṭha, 2. Virūpakkha, 3. Virūḷhaka, và 4. Kuvera.
Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Link to this entry
-
catupārisuddhisīla Từ điển Pāli – Việt dt. “tứ thanh tịnh giới’, thanh tịnh giới dành cho các vị tỳ khưu dựa trên bốn nền tảng sau: 1. Pātimokkhasaṃvarasīla: “biệt biệt giải thoát thu thúc giới’, thu thúc bằng các giới bổn được gọi là pātimokkha, 2. …
Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Link to this entry
-
caturārakkhakammaṭṭhāna Từ điển Pāli – Việt dt. bốn đề mục hộ thân. - Bốn loại thiền bảo vệ hành giả. Có bốn loại thiền sau: 1. Buddhānussati: niệm ân đức Phật, 2. Asubhakammaṭṭhāna: quán về bất tịnh, 3. Maraṇānussati: niệm sự chết, 4. Mettābhāvanā: phát …
Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Link to this entry
-
catusacca Từ điển Pāli – Việt [catu-ariyasacca]- dt. Tứ Thánh Đế, Tứ Diệu Đế. - Tứ Thánh Đế được liễu tri bởi các bậc Thánh (Ariya) là: 1. Dukkhasacca: “Khổ Đế’, Thánh đế về khổ. Sinh, già, chết và sầu, bi, khổ, ưu não, tuyệt vọng được gọi là Khổ …
Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Link to this entry
-
cetanā Từ điển Pāli – Việt dt. 1. tư , ý muốn, ý chí, suy tư, ý định, chủ đích. 2. tâm sở tư là một trong bảy biến hành tâm sở (sabbacittasādharana cetasika), là xúc (phassa), thọ (vedanā), tưởng (saññā), tư (cetanā), nhất hành (ekaggatā), mạng …
Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Link to this entry
-
Cetanā; Sañcetanā Từ điển Pháp số [255] tư (sự tác ý); sự cố ý; điều ao ước (suy tư trên đối tượng – cảnh). 1. Rūpa-sañcetanā: sắc tư (suy tư đến cảnh sắc). 2. Sadda-sañcetanā: thinh tư (suy tư đến cảnh thanh). (khí tư) 3. Gandha-sañcetanā: hương tư (suy …
Từ điển Pháp số · Dictionary of Numerical Dhammas (Pāli – Anh – Việt)Link to this entry
-
cetasika Từ điển Pāli – Việt dt. tâm sở, sở hữu tâm. - [A] Các tâm sở sanh lên và xuất hiện cùng với các tâm (citta). Vi Diệu Pháp (Abhidhamma) liệt kê 52 loại tâm sở như sau: 13 aññasamana cetasika: tâm sở tợ tha, 14 akusala cetasika: tâm sở bất …
Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Link to this entry
-
Cetasika Từ điển Pháp số [361] tâm sở; sở hữu tâm. A. Aññasamāna-cetasika 13: tâm sở tợ tha. A.I. Sabbacitta-sādhāraṇa-cetasika 7: tâm sở biến hành (tâm sở toàn tâm đồng sinh). 1. Phassa: xúc (xúc chạm). 2. Vedanā: thọ (cảm thọ). 3. Saññā: tưởng …
Từ điển Pháp số · Dictionary of Numerical Dhammas (Pāli – Anh – Việt)Link to this entry
-
cetasikadukkha Từ điển Pāli – Việt dt. khổ tâm.
Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Link to this entry
-
cetiya Từ điển Pāli – Việt dt. bảo tháp, bảo điện, đền thờ, điện thờ. - Bảo vật gì đó được tôn thờ, tôn kính và lễ bái bởi nhân loại, chư thiên và phạm thiên. - Các bảo tháp hoặc điện thờ này thường được xây dựng bằng gạch có một chiều cao đáng kể …
Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Link to this entry
-
Cetiya Từ điển Pháp số [146] tháp, bảo tháp ; Phật đài; nơi tôn kính. 1. Paribhogacetiya: vật dụng bảo tháp, trong đó bao gồm những vật dụng cá nhân của Đức Phật, như đồ lọc nước, dây nịt, y áo, và bình bát được tôn thờ, cũng như cội cây Bồ Đề …
Từ điển Pháp số · Dictionary of Numerical Dhammas (Pāli – Anh – Việt)Link to this entry
-
cetokhila Từ điển Pāli – Việt dt. “tâm hoang vu’, tâm chướng ngại, tâm do dự. - Sự chướng ngại trong tâm của vị tỳ khưu chưa được đoạn trừ. - Có năm sự chướng ngại trong tâm là: 1. Bhikkhu satthari kankhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati. …
Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Link to this entry
-
cetopariyañāṇa Từ điển Pāli – Việt dt. “tha tâm thông’, năng lực biết được suy nghĩ của người khác. Xem thêm paricittavijānanañāṇa.
Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Link to this entry
-
cha-asādhāraṇañāṇa Từ điển Pāli – Việt dt. sáu tuệ cá biệt , được chứng đắc bởi Đức Phật, ngoài ra không có ai ngay cả là đệ tử của Ngài đạt được, đó là: 1. Indriyaparopariyattiñāṇa: căn thượng hạ trí, 2. Āsayānusayañāṇa: tùy miên trí , 3. …
Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Link to this entry
-
chabbaggī Từ điển Pāli – Việt dt. “nhóm lục sư’, nhóm sáu vị tỳ khưu trong thời của Đức Phật, đó là: 1. Assaji, 2. Punabbasuka, 3. Mettiya, 4. Bhummajaka, 5. Paṇṭuka, 6. Lohitaka.
Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Link to this entry
-
chabbaṇṇaraṃsī Từ điển Pāli – Việt dt. sáu màu hào quang của Đức Phật. - Có sáu màu hào quang phát ra từ kim thân Phật là: 1. Nīlaraṃsī: hào quang màu xanh, 2. Pītaraṃsī: hào quang màu vàng, 3. Odātaraṃsī: hào quang màu trắng, 4. Lohitaraṃsī: hào …
Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Link to this entry
-
chabyāputta Từ điển Pāli – Việt dt. tên của loài rắn chúa, một trong bốn loài rắn chúa mà được xem là nguồn gốc của các loài rắn. Xem thêm kaṇhagotamaka, virupakkha, erapatha.
Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Link to this entry
-
chakāmāvacara Từ điển Pāli – Việt dt. sáu cõi trời dục giới (devaloka), như là: 1. Catumahārājika: Tứ Đại Thiên Vương, trên ngọn Meru; 2. Tāvatiṃsa: Đao Lợi Thiên , trên cõi cao nhất của ngọn Meru, 3. Yāmā: Dạ-ma Thiên (cõi trời có đau khổ được đoạn …
Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Link to this entry
-
chaḷābhiñña Từ điển Pāli – Việt dt. “sáu thắng trí’, “sáu diệu trí’. - Đó là: 1. Iddhividha-abbhiññā: “thần túc thông thắng trí’ (có thể biến một người thành các hình dáng khác nhau), 2. Dibbacakkhu-abbhiññā: “thiên nhãn thông thắng trí’, 3. …
Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Link to this entry
-
chanda Từ điển Pāli – Việt dt. ước muốn, ước muốn làm điều gì, ý muốn, mong muốn, một trong 52 tâm sở, dục tâm sở - chandacetasika.
Từ điển Pāli – Việt · Tỳ khưu Đức Hiền (dịch từ A Dictionary of Buddhist Terms, ITBMU)Link to this entry